21.Yüzyıl Bilim Dersi ve Yeni Bir Bilimsel Müfredat Oluşturmak

Tercüme Osman Kaan Erol

Not: Bilim hakkındaki fikirler, bilimin nasıl çalıştığının anlaşılmasını sağlamaktadır. Resmi büyütmek için tıklayınız

Eylül 2006’da, İngiltere ve Wales bölgesindeki yaşları 14 ila 16 arasında değişen öğrenciler için, pilot uygulama evresinden sonra yeni bir ulusal bilimsel müfredat programı uygulanmaya başlandı. Jenifer Burden yeni müfredatın tüm vatandaşların bilimsel ihtiyaçlarını karşılarken aynı zamanda geleceğin bilim insanlarının ilave gereksinimlerine nasıl cevap vereceğini açıklıyor. İngiltere ve Wales’deki öğrenciler 16 yaşlarına kadar zorunlu ulusal bir müfredat programından geçmektedirler. Bu program, fizik, biyoloji ve kimyanın anahtar kavramlarını da içerecek şekilde bilimin çalışılmasını içermektedir. Eylül 2006’dan itibaren 14-16 yaşlar arası öğrenciler için bilim müfredatı önemli şekilde değişmiştir. Günümüzde tüm öğrenciler, gelecekteki kendi bilimsel yönelimlerinden bağımsız olarak, bilimsel okuryazarlık kazanmak amacıyla çekirdek dersleri almaktadırlar. Bu, daha önceki aynı yaş grubu ulusal bilimsel müfredat programına terstir: önceki program öğrencilerin ilerde seçebilecekleri akademik ilerlemenin gereksinimlerine göre şekillenmişti.

Kayıtların da gösterdiği üzere, öğrencilerin, zorunlu eğitimden sonraki bilimsel yönelimlerindeki azalma^w1 ve bilimsel müfredata karşı olan negatif eğiliminin artması, mevcut müfredatın revize edilmesi gerekliliği sonucunu doğurmuştur. Millar & Osborne, 1998 tarafından 1998’de yazılan “2000’in Ötesi” raporu, yeni bir bilimsel müfredat programı yaklaşımınının pilot modelinin geliştirilmesi ile sonuçlanmıştır. “21.Yüzyıl Bilim” olarak da isimlendirilen model, ilk olarak İngiltere ve Wales’de okul müfredatlarından sorumlu Müfredat ve Kalite Otoritesi (Qualifications and Curriculum Authority – QCA)^w2 tarafından ele alınmıştır. York Bilim Öğretim Grubu Üniversitesi ve Nuffield Müfredat Merkezi’nden araştırmacılardan kurulu küçük bir takım pilot müfredat programını ve destekleyici materyalleri oluşturmuştur. Bu program Eylül 2003’ten beri 75’ten fazla okulda denenmiştir. Pilot programın değerlendirmesini müteakiben QCA, 21.Yüzyıl Bilim modelini temel alarak İngiltere ve Wales ulusal müfredatını oluşturmuştur. Burada önemle belirtmek gerekir ki, tüm öğrenciler bu 21.Yüzyıl Bilim programını izlememişlerdir. Bu öğretmenlerin seçeceği ulusal müfredattaki pek çok yorumdan biridir.

2000’in Ötesi yeni müfredatı nasıl etkilemiştir?

2000’in Ötesi’nin temelde getirdiği öneri, zorunlu bilimsel eğitiminin, bilimsel okur-yazarlık üzerine odaklanmasıdır. Bu eğitim, her öğrencinin gelecekteki bilimsel meraklarından uzak temelde alınması gereken öğelerden oluşur. Bu öneri, 21. Yüzyıl Bilim’in erken uygulamalarında pek çok soruya neden olmuştur. Bunlardan bazıları:

• Bilimsel okur-yazarlık nedir?
• Bilimsel okur-yazarlık için okulların bilim dersleri neleri içermelidir?
• Bizler aynı zamanda geleceğin bilim insanlarını nasıl eğiteceğiz?

Bilimsel okur-yazar kimse denince:

• Bize, kendimizle, dünya ve evren ile ilgili hangi bilim dallarının bilgi verebileceğini bilecek;
• Gündelik yaşam üzerindeki bilim ve tekniğin etkilerini anlayacak;
• Sağlık, hava kalitesi ve enerji kaynaklarının kullanımı gibi konularda bilgiye dayanan kararlar alabilecek;
• Medyada çıkan bilimsel raporların ana noktalarını anlayabilecek, içerdiği bilgiyi ya da eksik olan noktaları aktarabilecek;
• Bilim ile ilgili konularda başkaları ile öz güven duyarak tartışabilecek.

insan anlaşılmalıdır.

GCSE* Bilim Nelerden Oluşur?

Bazı bilimsel içeriği anlamadan bilim ile uğraşmak mümkün değildir. GCSE Bilim Dersi bu nedenle anahtar “bilimsel açıklamaları” içerir. Bunlar bilimsel bilgi dağarcığının önemli hikayeleridir. (Sol kutuya bakınız) Başlangıçta pek çok öğrenciyi bilimsel alana yönelmekten caydıran birbirleriyle bağlantısı olmayan detayları vermek yerine, bilimsel okur-yazarlığı geliştiren bir ders bu büyük hikayelerin açıklamalarını vermelidir.

Bilimsel okur-yazarlık için yine eş önemde olan bileşen de GCSE Bilim dersinde “bilim ile ilgili fikirler” olarak da tanımlanan (Bkz: Alt kutu) bilimin doğasını ve bunun sosyal içeriğini anlamaktır. Bunlar, hem geleceğin bilim insanı için, hem de günlük yaşamdaki bilim kullanımı için gerekli olan fikirlerdir. Örneğin korelasyon ve neden arasındaki ayrımı anlamak bir gazete makalesinde epidemiolojik çalışmanın çıktılarını okuyan bir şehirli için de, o çalışmayı yapan bilim insanı için de gereklidir. Yine normal bir şehirli ile bilim insanı, o çalışmanın güvenirliğini sınamak için verinin sınırlarını anlamak zorundadırlar. Hepimiz bilim insanlarının nasıl kanıtlar öne sürerek açıklamalar geliştirdiklerini anlamak ve bilimsel çıkarımların bilim camiasında nasıl hakemlik süzgecinden geçtiği hakkında fikir sahibi olmak durumundayız.

Hem kişisel karar alan bir şehirli, hem de sosyal politikalar için çıkarımda bulunan bilim insanı, riskleri anlama ve iş paketlerinin içinde hangi bilimsel teknik kararların alındığını anlarlar. GCSE Bilim dersinde öğrenciler gelecekte bilim insanı olmak istesinler ya da istemesinlar, bu kavramları öğrenirler.

GCSE Bilim öğrencilere bir takım kavramlar aşılayan modüller serisi olarak öğretilir. GCSE Bilim dersinin öğrencilere vermeyi amaçladığı bilimin anahtar kavramları ile bunların nasıl çalıştığının mantığıdır. Bu anlayış sadece geleceğin bilim insanları için değil, tüm şehirliler için gereklidir.

Geleceğin Bilim İnsanları Hakkında

İster kendi kişisel merakları için, isterse gelecekte bilim insanı olma arzuları için olsun, her öğrenci 21.Yüzyıl Bilim dersi müfredatına ilave olarak bir ya da fazla ek ders almak durumundadır. Anahtar kavramlar 21.Yüzyıl Bilim müfredatında verildiğinden, öğrencilerin kendi kişisel meraklarına hitap eden pek çok ilave ders de geliştirilmiştir. GCSE İlave Bilim müfredatı bilimsel akademik kariyeri tercih eden öğrenciler içindir. Bu dersi alan öğrenciler, GCSE Bilim’den daha detaylı, daha soyut kavramları öğrenirler. Öğrenciler bilimsel eğitimlerinin önemli bir kısmını GCSE Biyoloji, GCSE Kimya ya da GCSE Fizik gibi ek dersleri almak için ayırabilirler. Bunlara alternatif olarak öğrenciler, GCSE Uygulamalı Bilim dersini, geleceğin tarım, iletişim ve sağlık gibi alanlarda pratik bilgiler kazanmak ve konunun uygulama ve iş kısımlarını öğrenmek için seçebilirler.

Settle Kolejinde öğrenciler kimyasal reaksiyonlar üzerinde çalışırlarken 21 YY Bilim’in müsaadesi ile

Ders Değerlendirmesi

Revize edilmiş bir eğitim müfredatının, her dersin içeriği ile uygun bir değerlendirme sistemi tasarlanmadan önemli bir etkisinin olması beklenemez. 21.Yüzyıl Bilim’ de en yaratıcı değerlendirme gelişimi GCSE Bilim dersinde olmuştur. Öğrencilerin bilimsel oku-yazarlığını değerlendirecek araçların geliştirilmesi önemli bir kilometre taşıdır ve çalışmalar hala devam etmektedir. Bununla birlikte pilot uygulamalarda önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Değerlendirme ile detaylı bilgi için proje Web sayfasına bakılabilir^w3.

Yeni Müfredat Ne Kadar Etkili?

Müfredattaki bu denli değişim için  önemli miktarda yatırım yapılması gereklidir. En azından yeni dersleri kendi okullarında verecek öğretmenlere ihtiyaç vardır. Ayrıca bu denli değişim için kuvvetli bir motivasyon da gereklidir.

21.Yüzyıl Bilim pilot uygulamasına 2003’ten beri katılan öğretmenlerin geri beslemeleri çok olumludur. (Kutuya Bakıniz) Pilot uygulamanın bağımsız bir yan kolu denenmiştir. Proje Web sitesine elde edilen bilgiler eklenecektir.

Referanslar

Millar R, Osborne J (1998) Beyond 2000: Science Education for the Future. London, UK: King’s College

Bu rapor King’s College London Web sitesinden elde edilebilire: www.kcl.ac.uk.

Web referansları

w1 – ROSE öğrencilerin bilim hakkında ki eğilimleri araştırması hakkında bilgi almak için:

Sjøberg S, Schreiner C (2006) How do students perceive science and technology? Science in School 1: 66-69.

İle ROSE araştırması web sitesi.

w2 – Qualifications and Curriculum Authority (QCA)

w3 – Twenty First Century Science website

Editörün Notu

Sizin de Avrupa’daki benzer uygulamalarınızın sonuşlarını bilmek isteriz. Sizin ülkenizde de bu denli radikal değişiklikler yapıldı mı? Nasıl işledi? Öğretmen ve öğrencilerin görüşleri neler oldu? İlk evrelerdeki zorluklar nelerdi ve nasıl aşıldı? Müfredat hakkında özellikle öğretmenlerin görüşlerini beklemekteyiz.

* GCSE sistemi hakkında detaylı bilgiyi http://en.wikipedia.org/wiki/GCSE ve http://www.ingiltereve.biz/ingiltere_lise.php adreslerinden bulabilirsiniz.

Jenifer Burden, 21.Yüzyıl Bilim Projesinin eş-direktörüdür ve York Bilm Eğitimi Grup Üniversitesinde çalışmaktadır. E-posta: jb56@york.ac.uk